Οι αντιπηκτικές ενέσεις είναι υποδόριες ενέσεις ηπαρίνης, συνήθως ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους σε προγεμισμένη σύριγγα, που εμποδίζουν τον σχηματισμό θρόμβων στο αίμα. Χορηγούνται κυρίως για πρόληψη θρόμβωσης μετά από χειρουργείο ή όταν ο ασθενής μένει πολύ ακίνητος, καθώς και για θεραπεία θρόμβωσης.
Η ένεση γίνεται στο λίπος της κοιλιάς, τουλάχιστον 5 εκατοστά από τον ομφαλό, αλλάζοντας σημείο κάθε φορά. Τη δόση και τη διάρκεια τις ορίζει μόνο ο γιατρός. Αν δεν μπορείτε να την κάνετε εσείς, μπορεί να την κάνει νοσηλευτής στο σπίτι.
Τι Είναι οι Αντιπηκτικές Ενέσεις και Γιατί Χορηγούνται
Οι αντιπηκτικές ενέσεις κάνουν το αίμα να πήζει πιο δύσκολα, ώστε να μη σχηματιστεί θρόμβος ή να μη μεγαλώσει ένας θρόμβος που υπάρχει ήδη. Η ηπαρίνη δεν απορροφάται από το στομάχι, γι' αυτό δίνεται με ένεση και όχι σε χάπι. Στο σπίτι χρησιμοποιείται σχεδόν πάντα ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους σε έτοιμη, προγεμισμένη σύριγγα. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν με εμπορικές ονομασίες όπως Innohep, Clexane και Fragmin.
Ο γιατρός τις συνταγογραφεί συνήθως:
- Μετά από χειρουργείο: ειδικά ορθοπεδικό (π.χ. αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος) ή χειρουργείο κοιλιάς.
- Σε ακινητοποίηση: όταν ο ασθενής μένει στο κρεβάτι για μέρες, μετά από κάταγμα ή σοβαρή ασθένεια.
- Για θεραπεία θρόμβωσης: σε εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή.
- Σε ορισμένες καρδιακές παθήσεις: όπως η κολπική μαρμαρυγή, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η ένεση αρχίζει να δρα σε μία με δύο ώρες. Γι' αυτό η σταθερή ώρα κάθε μέρα έχει σημασία.
Πώς Γίνεται η Αντιπηκτική Ένεση στην Κοιλιά: Βήμα-Βήμα
Η αντιπηκτική ένεση γίνεται στο λίπος κάτω από το δέρμα της κοιλιάς, με την προγεμισμένη σύριγγα όπως έρχεται από το φαρμακείο. Τα βήματα είναι τα εξής:
- Πλύνετε τα χέρια με νερό και σαπούνι και στεγνώστε τα καλά.
- Ελέγξτε τη σύριγγα: το υγρό πρέπει να είναι διαυγές, άχρωμο ή ελαφρά κίτρινο. Μη χρησιμοποιήσετε σύριγγα που τρέχει ή έχει θολό ή σκούρο υγρό.
- Διαλέξτε σημείο: στο κάτω μέρος της κοιλιάς, δεξιά ή αριστερά, τουλάχιστον 5 εκατοστά από τον ομφαλό και 2,5 εκατοστά από ουλές. Αποφύγετε σημεία με μελανιά, πρήξιμο ή πόνο.
- Καθαρίστε το δέρμα με βαμβάκι με οινόπνευμα και αφήστε το να στεγνώσει.
- Μη βγάλετε τη φυσαλίδα αέρα από την προγεμισμένη σύριγγα, εκτός αν σας το έχει πει ο γιατρός ή ο νοσηλευτής.
- Πιάστε μια πτυχή δέρματος ανάμεσα στον αντίχειρα και τον δείκτη και κρατήστε τη σε όλη τη διάρκεια της ένεσης.
- Βάλτε ολόκληρη τη βελόνα μέσα στην πτυχή και πιέστε αργά το έμβολο μέχρι να αδειάσει η σύριγγα.
- Βγάλτε τη βελόνα, αφήστε την πτυχή και πιέστε ελαφρά με μια γάζα. Μην τρίψετε το σημείο.
- Πετάξτε τη σύριγγα σε σκληρό δοχείο με καπάκι. Μη βάζετε ξανά το καπάκι στη βελόνα με το χέρι.
- Σημειώστε ημερομηνία, ώρα και πλευρά, για να αλλάζετε σημείο κάθε φορά.
Πηγή: MedlinePlus
Αν το φύλλο οδηγιών του φαρμάκου σας δίνει διαφορετικές οδηγίες (π.χ. για τη γωνία της βελόνας), ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών και τις οδηγίες που σας έδωσαν στο νοσοκομείο.
Όταν Κάνετε την Ένεση σε Ηλικιωμένο
Όταν η ένεση γίνεται σε ηλικιωμένο, την κάνει συνήθως κάποιος από την οικογένεια και όχι ο ίδιος ο ασθενής. Η τεχνική είναι η ίδια, αλλά στην πράξη συναντάμε μερικές δυσκολίες που δεν υπάρχουν σε νεότερους ασθενείς:
- Λεπτό δέρμα και λίγο λίπος: η πτυχή είναι μικρή και οι μελανιές εμφανίζονται πιο εύκολα. Πιάνετε την πτυχή σταθερά αλλά χωρίς να τη σφίγγετε.
- Ουλές από χειρουργεία ή στομίες: κρατήστε απόσταση τουλάχιστον 2,5 εκατοστά από ουλές και μην κάνετε ποτέ ένεση κοντά σε κολοστομία ή τραύμα.
- Τρέμουλο ή αδύναμη όραση του ίδιου του ασθενούς: δεν είναι ασφαλές να κάνει μόνος του την ένεση.
- Άνοια ή άρνηση: ο ασθενής μπορεί να φοβηθεί ή να τραβηχτεί τη στιγμή της ένεσης, με κίνδυνο τραυματισμού.
- Πολλά φάρμακα μαζί: η ασπιρίνη και τα αντιφλεγμονώδη (π.χ. ιβουπροφαίνη) αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλα τα φάρμακα που παίρνει.
Πολλές οικογένειες δυσκολεύονται συναισθηματικά να κάνουν ένεση στον γονιό τους, ειδικά όταν η θεραπεία κρατά εβδομάδες. Σε αυτή την περίπτωση, ο νοσηλευτής της Doctor Home Care μπορεί να έρχεται στο σπίτι για τις ενέσεις, ή να δείξει στην οικογένεια πώς να τις κάνει σωστά.
Αντιπηκτικές Ενέσεις μετά από Χειρουργείο και Εξιτήριο
Μετά από χειρουργείο, οι αντιπηκτικές ενέσεις συχνά συνεχίζονται και στο σπίτι, επειδή ο κίνδυνος θρόμβου δεν τελειώνει με το εξιτήριο. Θρόμβος μπορεί να δημιουργηθεί και εβδομάδες μετά το χειρουργείο.
Η διάρκεια εξαρτάται από το είδος του χειρουργείου και από το πόσο γρήγορα ο ασθενής αρχίζει να περπατά. Μη σταματήσετε τις ενέσεις νωρίτερα από όσο ορίζει ο γιατρός, ακόμη κι αν ο ασθενής νιώθει καλά.
Τι βοηθά στην ανάρρωση μετά το εξιτήριο:
- Κίνηση: όσο το επιτρέπει ο γιατρός, ο ασθενής να σηκώνεται και να περπατά τακτικά.
- Υγρά: επαρκής ενυδάτωση, γιατί η αφυδάτωση αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης.
- Φροντίδα του τραύματος: το χειρουργικό τραύμα θέλει καθαρισμό και παρακολούθηση. Δείτε τον οδηγό για την περιποίηση τραύματος.
Παρενέργειες: Μελανιές, Πόνος και Σκληρά Σημεία στην Κοιλιά
Μικρές μελανιές και ελαφρύς πόνος στο σημείο της ένεσης είναι συχνές παρενέργειες των αντιπηκτικών ενέσεων και συνήθως δεν είναι επικίνδυνες.
| Τι βλέπετε | Συνήθως | Τι κάνετε |
|---|---|---|
| Μικρή μελανιά στο σημείο | Φυσιολογικό | Αλλάζετε σημείο στην επόμενη ένεση, δεν τρίβετε |
| Ελαφρύ τσούξιμο ή κάψιμο | Φυσιολογικό, περνά σύντομα | Κάνετε την ένεση αργά |
| Μικρό σκληρό σημείο | Συχνά υποχωρεί σε λίγες μέρες | Αποφεύγετε το σημείο μέχρι να υποχωρήσει |
| Μεγάλη ή απλωμένη μελανιά, ή μελανιές σε άλλα σημεία του σώματος | Δεν είναι φυσιολογικό | Ενημερώνετε τον γιατρό |
| Κοκκίνισμα, ζεστασιά ή πύον στο σημείο | Δεν είναι φυσιολογικό | Ενημερώνετε τον γιατρό |
Για να μειώσετε τις μελανιές: μην τρίβετε το σημείο, αλλάζετε πλευρά κάθε φορά και μη βγάζετε τη φυσαλίδα αέρα από την προγεμισμένη σύριγγα.
Σημάδια Αιμορραγίας ή Θρόμβωσης: Πότε Καλείτε Γιατρό ή το 166
Οι αντιπηκτικές ενέσεις μειώνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης, αλλά αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Η οικογένεια πρέπει να γνωρίζει και τα δύο είδη προειδοποιητικών σημαδιών.
Σημάδια αιμορραγίας: ενημερώστε άμεσα τον γιατρό αν εμφανιστούν:
- Μαύρα, πισσώδη ή ματωμένα κόπρανα
- Ούρα κόκκινα ή καφέ
- Εμετός που μοιάζει με κατακάθι καφέ
- Αιμορραγία που δεν σταματά, ή ασυνήθιστες μελανιές
- Ξαφνικός έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση ή αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος
Σημάδια θρόμβωσης:
- Πόνος, πρήξιμο ή κοκκίνισμα στη μία γάμπα ή στον μηρό
- Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος: μπορεί να σημαίνει πνευμονική εμβολή. Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.
Πηγή: NHS
Ξέχασα την Αντιπηκτική Ένεση: Τι Κάνω
Αν ξεχάσατε μια αντιπηκτική ένεση, μην κάνετε ποτέ διπλή δόση για να την αναπληρώσετε. Το τι θα κάνετε εξαρτάται από το πόσο καιρό πέρασε και από το πρόγραμμα που σας έδωσε ο γιατρός, γι' αυτό:
- Επικοινωνήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας και πείτε τους πότε έπρεπε να γίνει η ένεση.
- Ακολουθήστε τις οδηγίες τους για την επόμενη δόση.
- Σημειώστε την παράλειψη στο ημερολόγιο ενέσεων.
Για να μην ξεχνάτε: κάνετε την ένεση την ίδια ώρα κάθε μέρα, με υπενθύμιση στο κινητό, και κρατάτε ένα απλό ημερολόγιο με ημερομηνία, ώρα και πλευρά.
Αντιπηκτικές Ενέσεις στην Εγκυμοσύνη
Οι αντιπηκτικές ενέσεις χορηγούνται και στην εγκυμοσύνη, σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης ή με ιστορικό θρόμβωσης. Η ηπαρίνη δεν περνά τον πλακούντα προς το έμβρυο. Αν μια γυναίκα εμφανίσει θρόμβωση στην εγκυμοσύνη, οι ενέσεις συνήθως συνεχίζονται μέχρι το τέλος της κύησης και για 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Η απόφαση για ενέσεις στην εγκυμοσύνη, η δόση και η διάρκεια ανήκουν αποκλειστικά στον μαιευτήρα ή τον αιματολόγο. Η τεχνική της ένεσης στην κοιλιά δεν αλλάζει στην εγκυμοσύνη.
Χρειάζεται Εξέταση INR με τις Αντιπηκτικές Ενέσεις;
Η εξέταση INR χρησιμοποιείται κυρίως για την παρακολούθηση της βαρφαρίνης, δηλαδή των αντιπηκτικών χαπιών τύπου Sintrom ή Coumadin, και όχι των ενέσεων ηπαρίνης. Με τις αντιπηκτικές ενέσεις ο γιατρός μπορεί να ζητήσει άλλες εξετάσεις αίματος, όπως μέτρηση αιμοπεταλίων, επειδή η ηπαρίνη σπάνια μπορεί να τα μειώσει.
| Ενέσεις ηπαρίνης | Χάπια βαρφαρίνης (Sintrom) | |
|---|---|---|
| Πώς χορηγούνται | Υποδόρια ένεση | Από το στόμα |
| Εξέταση INR | Συνήθως όχι | Ναι, τακτικά |
| Άλλες εξετάσεις | Όσες ζητήσει ο γιατρός (π.χ. αιμοπετάλια) | Όσες ζητήσει ο γιατρός |
Ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή ή άλλες παθήσεις που παίρνουν Sintrom χρειάζονται συχνή μέτρηση INR. Η εξέταση μπορεί να γίνει με αιμοληψία στο σπίτι, χωρίς μετακίνηση.
Πώς Φυλάτε τις Σύριγγες και Πού τις Πετάτε
Οι προγεμισμένες σύριγγες φυλάσσονται σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από ζέστη και υγρασία, όχι στο μπάνιο, και μακριά από παιδιά. Κάθε σύριγγα χρησιμοποιείται μόνο μία φορά.
Για τις χρησιμοποιημένες σύριγγες:
- Πετάτε τις σε σκληρό πλαστικό δοχείο με καπάκι, όχι απευθείας στα σκουπίδια.
- Κρατάτε το δοχείο κλειστό και μακριά από παιδιά και κατοικίδια.
- Όταν γεμίσει, ρωτήστε το φαρμακείο ή τον νοσηλευτή πώς να το παραδώσετε.
Πηγή: MedlinePlus
Πότε να Καλέσετε Νοσηλευτή στο Σπίτι
Ο νοσηλευτής στο σπίτι βοηθά όταν η οικογένεια δεν μπορεί ή δεν νιώθει σίγουρη να κάνει τις αντιπηκτικές ενέσεις. Η Doctor Home Care προσφέρει:
- Ενέσεις στο σπίτι: ο νοσηλευτής έρχεται στην ώρα της ένεσης, κάθε μέρα για όσο διαρκεί η θεραπεία.
- Εκπαίδευση της οικογένειας: επίδειξη της τεχνικής, ώστε να συνεχίσετε μόνοι σας με ασφάλεια.
- Παρακολούθηση: έλεγχος των σημείων της ένεσης και του χειρουργικού τραύματος.
Δείτε όλες τις υπηρεσίες νοσηλείας κατ' οίκον.
Πότε να Απευθυνθείτε σε Γιατρό
Απευθυνθείτε στον γιατρό σας αν:
- Εμφανιστούν σημάδια αιμορραγίας: μαύρα κόπρανα, αίμα στα ούρα, μελανιές σε σημεία χωρίς ένεση.
- Ξεχάσατε μια ένεση και δεν ξέρετε πώς να συνεχίσετε.
- Το σημείο της ένεσης κοκκινίσει, ζεσταθεί ή βγάλει πύον.
- Ο ασθενής πρόκειται να κάνει οδοντιατρική ή άλλη επέμβαση.
Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112 σε δύσπνοια, πόνο στο στήθος, εμετό με αίμα ή ξαφνική αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος.




