Τι προκαλεί τις πληγές κατάκλισης;
Τα έλκη πίεσης, που συνήθως αναφέρονται και ως πληγές κατάκλισης ή έλκη κατάκλισης, είναι τραυματισμοί στο δέρμα και στον υποκείμενο ιστό που εμφανίζονται λόγω παρατεταμένης και σταθερής πίεσης που εφαρμόζεται σε οποιοδήποτε μέρος στο δέρμα. Οι κατακλίσεις Συχνά αναπτύσσονται στο δέρμα που καλύπτει τις οστεώδεις περιοχές του σώματος, όπως οι φτέρνες, οι αστραγάλοι, οι γοφοί και η ουρά.
Αυτή η σταθερή πίεση εμποδίζει την κανονική κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε ανεπαρκή παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα του δέρματος, προκαλώντας την εξαφάνισή τους και κατά συνέπεια τη διάσπαση του δέρματος.
Αυτές οι πληγές δεν είναι μόνο επώδυνες, αλλά, εάν αφεθούν χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές. Σε προηγούμενο άρθρο αναλύσαμε τι είναι κατάκλιση, ποιους αφορά, αναφέραμε τα στάδια διαχωρισμού καθώς και τις μεθόδους αντιμετώπισης όπως την νοσηλευτική και ιατρική φροντίδα των κατακλίσεων
Τι περιλαμβάνει η πρόληψη των κατακλίσεων:
Η πρόληψη κατακλίσεων αφορά όλους τους ασθενείς που μένουν ακίνητοι για πολλές ώρες στο κρεβάτι και περιλαμβάνει:
- Τακτικό έλεγχο του δέρματος, ώστε να εντοπίσουμε τις κατακλίσεις σε όσο πιο αρχικό στάδιο είναι δυνατόν.
- Φροντίδα του δέρματος ώστε να είναι πάντα καθαρό και στεγνό από βιολογικά υγρά.
- Ταυτόχρονη χρήση ειδικών αλοιφών που αυξάνουν την ελαστικότητα και την αντοχή του, όπως είναι οι κρέμες ουρίας, και άλλων αλοιφών που το προστατεύουν από την έκθεση στα βιολογικά υγρά, όπως είναι οι κρέμες ψευδαργύρου.
- Κινητοποίηση και την συχνή αλλαγή της θέσης του ασθενούς.
- Χρήση στρώματος μεταβλητής πίεσης (αεροστρώματος ή «στρώματος κατακλίσεων»).
- Στις σοβαρότερες περιπτώσεις προτείνεται η χρήση νοσοκομειακού κρεβατιού με κινούμενα μέρη, που μας επιτρέπει την καλύτερη πρόσβαση στον ασθενή και την σωστότερη φροντίδα του.
- Σωστή διατροφή του ασθενούς, με πρόληψη και διόρθωση όλων των διαταραχών της θρέψης, και κυρίως της έλλειψης πρωτεϊνών. Προσαρμογή της δίαιτας και η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής, με έμφαση στην επαρκή προσφορά πρωτεΐνης.
- Σωστή αντιμετώπιση κάθε άλλης πάθησης του ασθενούς, όπως είναι η ρύθμιση του σακχάρου στους διαβητικούς. Επίσης, η έγκαιρη αντιμετώπιση των λοιμώξεων όπως οι ουρολοιμώξεις και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, κλπ.
- Τακτική ιατρική παρακολούθηση, για την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων.
Ειδικά για τους ασθενείς που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο, χρήσιμα είναι τα ειδικά μαξιλάρια και απαραίτητες είναιοι κινήσεις αποφόρτισης. Οι κινήσεις δηλαδή που μεταβάλουν τακτικά τα σημεία του σώματος που πιέζονται κάθε φορά. Οι ασκήσεις και η φυσιοθεραπεία που ενδυναμώνουν το άνω μέρος του κορμού έχουν εξαιρετική σημασία, καθώς τους επιτρέπουν να κινούνκαι και να αποφορτίζουν ευκολότερα το κάτω μέρους του κορμού.
Συμπτώματα κατακλίσεων
Η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κλειδί για την πρόληψη των κατακλίσεων από το να εξελιχθούν σε σοβαρές επιπλοκές. Τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξετε περιλαμβάνουν:
- Γαλαζωπά ή μωβ μπαλώματα σε άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα
- Κόκκινα ή λευκά μπαλώματα σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα
- Φουσκάλες, πρήξιμο και γυαλιστερές περιοχές
- Ξηρά μπαλώματα, ρωγμές και ρυτίδες
- Οποιεσδήποτε αλλαγές στο δέρμα σας θα πρέπει να αναφέρονται αμέσως στον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης για έγκαιρη αξιολόγηση.
Η πρόληψη αποτελεί την πιο αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης των κατακλίσεων. Η αναγνώριση των σταδίων κατακλίσεων βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση, ενώ η χρήση κατάλληλων επιθεμάτων κατακλίσεων συμβάλλει στην αποτελεσματική θεραπεία. Η σωστή φροντίδα και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να αποτρέψουν σοβαρές επιπλοκές.
Παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης πληγών κατάκλισης
Οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την ανάπτυξη πληγών (ελκών) πίεσης περιλαμβάνουν:
- Περιορισμένη κινητικότητα: Όσοι δεν μπορούν να κινηθούν λόγω ασθένειας, ηλικίας ή αναπηρίας και περνούν τον περισσότερο χρόνο τους σε κρεβάτι ή αναπηρικό καροτσάκι, είναι πιο επιρρεπείς να εμφανίσουν κατακλίσεις. Η τακτική κίνηση και η εναλλαγή θέσεων βοηθούν στην ομοιόμορφη κατανομή του σωματικού βάρους, αποτρέποντας τις κατακλίσεις.
- Απώλεια βάρους: Η απώλεια βάρους, μειώνει το λίπος στις περιοχές των οστών, καθιστώντας το δέρμα πιο ευαίσθητο στις πληγές πίεσης.
- Διάτμηση: Η διάτμηση συμβαίνει όταν το δέρμα κινείται προς μία κατεύθυνση και το υποκείμενο οστό προς άλλη. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν ένα άτομο που βρίσκεται στο κρεβάτι γλιστρήσει σε ένα κρεβάτι ή καρέκλα, προκαλώντας βλάβη στο δέρμα και τα αιμοφόρα αγγεία.
- Τριβή: Το συνεχές τρίψιμο ή η τριβή στο δέρμα μπορεί να το κάνει πιο ευάλωτο σε τραυματισμούς, ειδικά σε συνθήκες υγρασίας.
- Κακή διατροφή και ενυδάτωση: Μια δίαιτα που στερείται βασικών θρεπτικών συστατικών και ενυδάτωσης μπορεί να οδηγήσει σε ευθραυστότητα του δέρματος και κακή επούλωση πληγών, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατακλίσεων.
- Ιατρικές παθήσεις: Ορισμένες παθήσεις όπως ο διαβήτης, οι αγγειακές παθήσεις μπορεί να επηρεάσουν την κυκλοφορία του αίματος, συμβάλλοντας στον κίνδυνο.
- Προηγούμενα έλκη πίεσης: Η ύπαρξη πληγής πίεσης στο παρελθόν αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης άλλου.
Συμβουλές για την πρόληψη των πληγών κατάκλισης.
Η πρόληψη των πληγών πίεσης είναι πρωταρχικής σημασίας, καθώς η θεραπεία τους μπορεί να είναι δύσκολη. Αρκετές κατευθυντήριες γραμμές που παρέχονται από το Healthcare Improvement Scotland και το European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) τονίζουν τη σημασία της αξιολόγησης κινδύνου και των προληπτικών μεθόδων.
Ο επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να αξιολογήσει τον κίνδυνο εμφάνισης πληγών πίεσης και να εφαρμόσει ένα ολοκληρωμένο και εξατομικευμένο πλάνο για την πρόληψή τους.
Ανακούφιση από την πίεση στο δερμα
Η πρόληψη των πληγών πίεσης ξεκινά με την ανακούφιση από την πίεση που ασκείται στο δέρμα. Ακολουθούν μερικές συμβουλές για την ανακούφιση από την πίεση:
- Επανατοποθέτηση: Αλλάξτε τη θέση σας συχνά και μετακινείστε όσο το δυνατόν περισσότερο. Σηκωθείτε αν μπορείτε ή ζητήστε από τον φροντιστή σας να σας βοηθήσει να αλλάξετε τη θέση σας εάν δεν μπορείτε να μετακινηθείτε.
- Η θέση σας θα πρέπει να αλλάζει τουλάχιστον κάθε δύο ώρες.
- Χρησιμοποιήστε ειδικές συσκευές εκτόνωσης πίεσης όπως τα ειδικά στρώματα (αεροστρώματα) και μαξιλάρια κατακλίσεων.
- Αποφύγετε να σέρνετε ή να τρίβετε το σώμα σας, ιδιαίτερα τις φτέρνες και τους αγκώνες, σε επιφάνειες όταν κινείστε.
Φροντίδα δέρματος και υγιεινή
Η καλή φροντίδα του δέρματος είναι απαραίτητη για την πρόληψη των πληγών από πίεση. Ακολουθήστε αυτές τις οδηγίες:
- Διατηρήστε το δέρμα σας καθαρό και στεγνό.
- Αποφύγετε τα αρωματικά σαπούνια γιατί μπορεί να είναι σκληρά και να ξηραίνουν το δέρμα.
- Ενυδατώστε το δέρμα σας καλά μετά το πλύσιμο.
- Αποφύγετε τη χρήση ταλκ γιατί μπορεί να στεγνώσει τα φυσικά έλαια του δέρματος.
- Διατηρήστε το δέρμα σας καλά ενυδατωμένο.
Γενικές συμβουλές πρόληψης
- Βεβαιωθείτε ότι τα σεντόνια είναι λεία και δεν ζαρώνουν όταν ξαπλώνει ο ασθενής.
- Προτιμήστε υφάσματα όπως βαμβακερά ή μεταξωτά για τα σεντόνια σας, καθώς είναι απαλά και πιο φιλικά στο δέρμα.
- Καταναλώστε μια καλά ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα για να διατηρήσετε την υγεία του δέρματος και να προωθήσετε την επούλωση των πληγών.
- Πίνετε τουλάχιστον 2 λίτρα υγρών την ημέρα για να διατηρήσετε καλά επίπεδα ενυδάτωσης, ζωτικής σημασίας για την ελαστικότητα και την ανθεκτικότητα του δέρματος.
- Να παρακολουθείτε τακτικά το δέρμα σας και να ενημερώνετε αμέσως τον επαγγελματία υγείας εάν παρατηρήσετε οποιεσδήποτε αλλαγές, ενόχληση ή πρώιμα σημάδια κατακλίσεων.
Φωτογραφίες Κατακλίσεων Που Έχουμε Διαχειριστεί.
Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΣΤΟΓΛΑΝΗΣ
Ο Κωνσταντίνος Κωστογλάνης γεννήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1965. Με εξειδίκευση στη γενική χειρουργική, έχει εργαστεί σε Χειρουργικές Κλινικές και Μονάδες Εντατικής Θεραπείας για περισσότερα από 30 χρόνια. Έχει συνεργαστεί ως χειρούργος σε ιδιωτικές κλινικές, όπως η Βιοκλινική, ο Λευκός Σταυρός, η Κεντρική Κλινική, το Νέο Αθήναιον και ο Τίμιος Σταυρός και έχει διατελέσει Διευθυντής του Χειρουργικού Τμήματος της Γενικής Κλινικής Τίμιος Σταυρός, και της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου ΙΑΣΩ. Επιπλέον, έχει συνεργαστεί προσωπικά με τον διεθνούς φήμης Καθηγητή Καρδιοθωρακικής Χειρουργικής Magdi Yakoub. Το πάθος του για την ιατρική, η βαθιά αγάπη του για το αντικείμενο και η διάθεσή του για ουσιαστική προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, οδήγησαν στην ίδρυση της Doctor Home Care με σκοπό την παροχή ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών κατ' οίκον.
